| |
Datum |
Gebeurtenis(sen) |
| 1 | 1533 | - 1533: Geboorte Willen van Oranje (Willen van Oranje Nassau / Willem de Zwijger). Meer info: Wikipedia-artikel
|
| 2 | 1534 | - 1534: Jan van Leiden werd de enige leider van de Wederdopers in Münster. Hij nam de titel van koning aan en richtte het theocratische "Koninkrijk Sion". Meer info: Wikipedia-artikel
|
| 3 | 1547 | |
| 4 | 1553 | - 1553: Mary "Bloody Mary" Tudor bestijgt de troon in Engeland en draait alle maatregelen van Hendrik VIII terug: Engeland wordt weer katholiek.
|
| 5 | 1559 | - 1559: Vrede van Cateau Cambrésis; Engeland moet afstand doen van Calais
- 1559: Margaretha van Parma wordt landvoogdes van de Nederlanden. Meer info: Wikipedia-artikel
|
| 6 | 1561 | - 1561: Willem van Oranje beklaagt zich over kardinaal Granvelle
|
| 7 | 1562 | - 1562: Strijd tegen de Hugenoten in Frankrijk. Meer info over de Hugenoten: Wikipedia-artikel
|
| 8 | 1566 | - 1566: "De beeldenstorm"; Calvinisten vernielen Rooms-katholieke heiligdommen. Indirekt was dit het begin van "De tachtigjarige oorlog". Meer info: Wikipedia-artikel
|
| 9 | 1568 | - 1568: Aanvang "Tachtigjarige oorlog" (ook wel "De opstand" of "De Nederlandse opstand"). Meer info: Wikipedia-artikel
Willem van Oranje doet een oproep aan de bevolking der Nederlanden de tirannie van de Spanjaarden te bestrijden. Hij doet met huurlingen invallen in het zuiden, noorden en midden, die alle mislukken.
|
| 10 | 1572 | - 1572: Op 1 december van dit jaar moordden de Spanjaarden Naarden uit. Meer info: Wikipedia-artikel
|
| 11 | 1574 | - 1574: 3 oktober: "Leids ontzet"... De geuzen verjagen de Spanjaarden die de stad hadden bezet.
|
| 12 | 1579 | - 1579: 6 januari: De gewesten Artois, Henegouwen en West-Vlaanderen sluiten de Unie van Atrecht.
23 januari: De gewesten Holland, Zeeland, de Groninger Ommelanden, delen van Gelderland en Utrecht sluiten Unie van Utrecht.
Zie ook deze Wikipedia-afbeelding.
|
| 13 | 1584 | - 1584: Willem van Oranje wordt in Delft door Balthasar Gerards vermoord. De laatste woorden van Willem van Oranje zouden zijn geweest: Dieu, mon Dieu, ayez pitié de moi et de ton pauvre peuple.' (Mijn God, Mijn God, heb medelijden met mij en met Uw arme volk).
|
| 14 | 1585 | - 1585: Maurits stadhouder van Holland en Zeeland.
|
| 15 | 1586 | - 1586: Johan van Oldenbarnevelt landsadvocaat en raadspensionaris van de Staten van Holland.
|
| 16 | 1590 | - 1590: Eerste grote succes van Maurits als veldheer: herovering Breda door list met turfschip.
|
| 17 | 1600 | - 1600: Slag bij Nieuwpoort. De Spanjaarden verloren ruim 4000 man, de Staten 1700. De slag leverde geen militair resultaat op, maar vestigde wel definitief Maurits' naam als veldheer. Met de slag eindigde feitelijk de expansie van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden in Vlaanderen. Meer info: Wikipedia-artikel
- 1600: Hamlet van William Shakespeare gaat in Londen in premiere.
|
| 18 | 1602 | - 1602: Johan van Oldenbarnevelt richt de "Vereenigde Oostindische Compagnie" (VOC) op.
|
| 19 | 1604 | - 1604: Othello van William Shakespeare gaat in premiere.
- 1604: Gallileo Gallilei ontdekt de wetten van de zwaartekracht.
- 1604: "Nieuw Spanje" in Midden-Amerika wordt voor het eerst "Mexico" genoemd.
|
| 20 | 1605 | - 1605: Shakespeares MacBeth gaat in premiere.
- 1605: De Nederlandse Republiek verovert de Molukken en Ambon van de Portugezen.
|
| 21 | 1606 | - 1606: Ontdekking Australië door de Nederlandse ontdekkingsreiziger Willem Janszoon met zijn schip 'het Duyfken'.
|
| 22 | 1609 | - 1609: Tachtigjarige oorlog: Begin twaalfjarig bestand tussen Spanje en de opstandelingen. Meer info: Wikipedia-artikel
|
| 23 | 1619 | - 1619: Terechtstelling (onthoofding) op het Binnenhof in Den Haag van Johan van Oldenbarnevelt. Zijn voorlaatste woorden waren vanaf het schavot tot het publiek: "Mannen, gelooft niet dat ik een landverrader ben, ik heb oprecht en vroom gehandeld, als een goed patriot, en die zal ik sterven." Zijn allerlaatste woorden waren tegen de beul: "Maak het kort, maak het kort."
Meer info: Wikipedia-artikel
|
| 24 | 1621 | - 1621: Oprichting van de West Indische Compagnie. Meer info: Wikipedia-artikel
- 1621: Tachtigjarige oorlog: Einde van het twaalfjarig bestand. Meer info: Wikipedia-artikel
- 1621: Op 22 maart ontsnapt Hugo de Groot in een boekenkist uit Slot Loevestein. Meer info: Wikipedia-artikel
|
| 25 | 1628 | |
| 26 | 1635 | - 1635: Curaçao in handen van de West Indische Compagnie.
|
| 27 | 1642 | - 1642: Rembrandt schildert 'De Nachtwacht'.
|
| 28 | 1648 | - 1648: Vrede van Munster; het einde van de Tachtigjarige oorlog. Nederlandse onafhankelijkheid erkend door Spanje. Meer info: Wikipedia-artikel
|
| 29 | 1650 | - 1650: Stadhouder Willem II sterft aan kinderpokken. Dit is de start van het eerste stadhouderloze tijdperk. Er was geen direkte erfopvolging. Zijn zoon, Willem III werd acht dagen na de dood van Willem II geboren. Er kwam een akte van seclusie waarin stond dat Willem III nooit als stadhouder mocht worden aangesteld.
- 1650: 14 november; Geboorte van Willem III van Oranje-Nassau (Willem III Hendrik), de latere stadhouder van de Republiek der Verenigde Nederlanden. Hij werd niet meteen na zijn vader (Willem II) Stadhouder, omdat deze acht dagen voor de geboorte van Willem III overleed. Er kwam een akte van seclusie waarin stond dat Willem III nooit als stadhouder aangesteld mocht worden. Meer info: Wikipedia-artikel.
|
| 30 | 1652 | - 1652: Begin van de Eerste Engels-Nederlandse Oorlog. Dit was een oorlog, geheel op zee bevochten, tussen Engeland en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Meer info: Wikipedia-artikel
|
| 31 | 1654 | - 1654: Einde van de Eerste Engels-Nederlandse Oorlog. Dit was een oorlog, geheel op zee bevochten, tussen Engeland en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Meer info: Wikipedia-artikel
|
| 32 | 1656 | - 1656: Tsjechische filosoof, pedagoog, theoloog en grondlegger van het westerse schoolsysteem Jan Amos Komensky (Comenius) (1592 Nivnice, Tsjechië - 1670 Amsterdam) vestigt zich in Naarden. Meer info: Wikipedia-artikel
|
| 33 | 1665 | - 1665: Begin van de Tweede Nederlands-Engelse oorlog. Net als de eerste Nederlands-Engelse oorlog was ook dit er een die zich vrijwel geheel op zee afspeelde. Meer info: Wikipedia-artikel
|
| 34 | 1667 | - 1667: Einde van de Tweede Nederlands-Engelse oorlog. Net als de eerste Nederlands-Engelse oorlog was ook dit er een die zich vrijwel geheel op zee afspeelde. Meer info: Wikipedia-artikel
|
| 35 | 1672 | - 1672: "Het rampjaar". Engeland, Frankrijk, Keulen en Münster vallen de republiek binnen. Start van de Derde Engels-Nederlandse oorlog. Meer info: Wikipedia-artikel
- 1672: Willem III van Oranje-Nassau (Willem III Hendrik) word Stadhouder van Nederland.
- 1672: Johan en Cornelis de Witt worden in "het rampjaar" (1672) door een woedende menigte gelyncht in Den Haag.
|
| 36 | 1674 | |
| 37 | 1683 | - 1683: Tweede belegering van Wenen door de Turken.
|
| 38 | 1702 | - 1702: 8 maart; Overlijden van Willem III van Oranje-Nassau (Willem III Hendrik). Tijdens zijn leven was hij geweest: Prins van Oranje was stadhouder van Holland, Zeeland, Utrecht, Gelderland en Overijssel (1672-1702) en koning van Engeland, Schotland en Ierland (1688-1702).
Daar hij kinderloos stierf, brak opnieuw "een stadhouderloos tijdperk" aan, de tweede.
|
| 39 | 1711 | - 1711: 1 september; Geboorte van Willem IV van Oranje-Nassau (Willem IV Karel Hendrik Friso), erfstadhouder van de Republiek der Verenigde Nederlanden.
|
| 40 | 1713 | - 1713: 11 april; Vrede van Utrecht. Een van de besluiten: Engeland krijgt Gibraltar. Meer info: Wikipedia-artikel
|
| 41 | 1748 | - 1748: 8 maart; Geboorte van Willem V van Oranje-Nassau (Willem V Batavus), erfstadhouder van de Republiek der Verenigde Nederlanden.
|
| 42 | 1751 | - 1751: 22 oktober; Overlijden van Willem IV van Oranje-Nassau (Willem IV Karel Hendrik Friso), erfstadhouder van de Republiek der Verenigde Nederlanden.
|
| 43 | 1772 | - 1772: 24 augustus; Geboorte van Willem I der Nederlanden (Willem Frederik van Oranje-Nassau), de latere Koning Willem I. Totdat hij Koning werd stond hij (na de dood van zijn vader, Stadhouder Willem V) bekend als Stadhouder Willem VI. Meer info: Wikipedia-artikel.
|
| 44 | 1780 | |
| 45 | 1784 | |
| 46 | 1792 | - 1792: 6 december; Geboorte van Willem II der Nederlanden (Willem Frederik George Lodewijk), de latere Koning Willem II.
|
| 47 | 1806 | - 1806: 9 april; Overlijden van Willem V van Oranje-Nassau (Willem V Batavus), erfstadhouder van de Republiek der Verenigde Nederlanden.
|
| 48 | 1814-1815 | - 1814-1815: Na de val van Napoleon werd in 1814 en 1815 "Het congres van Wenen" gehouden door de overwinnende mogendheden Pruisen, Oostenrijk, Rusland en Engeland met als doel de staatkundige herordening van Europa. Een van de gevolgen van dit congres was de oprichting van "Het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden". Nederland werd uitgebreid met België. Een kaart van de staatkundige indeling van Europa na dit congres is hier te vinden.
|
| 49 | 1815 | - 1815: "Het congres van Wenen" was nog in volle gang toen Napoleon van het eiland Elba wist te ontsnappen, waarnaar hij vebannen was. Napoleon had al snel een behoorlijke legermacht onder zijn bevel, waarmee hij opnieuw ten strijde trok.
Uiteindelijk werd hij door Pruisische, Hollandse, Belgische, Nassause (onder aanvoering van de prins van Oranje) en Engelse legers verslagen bij Waterloo.
- 1815: 16 maart; Na de overwinning bij Waterloo roept Willem zichzelf (met instemming van de mogendheden) uit tot Koning der Verenigde Nederlanden, Willem I.
|
| 50 | 1817 | - 1817: 17 februari; Geboorte van Willem III der Nederlanden (Willem Alexander Paul Frederik Lodewijk), de latere Koning Willem III.
|
| 51 | 1830 | - 1830: "De Belgische revolutie". België vecht zich los van Nederland, waarbij ook Luxemburg en delen van de provincie Limburg werden meegenomen in de nieuwe Belgische staat. Op 21 juli word de Duitse prins Leopold van Sachsen-Coburg en Gotha Koning van België.
|
| 52 | 1839 | - 1839: "Het Verdrag van London" markeert de erkenning van de Belgische onafhankelijkheid door verschillende landen, waaronder Nederland. Het verdrag was al in 1832 opgesteld, maar de Nederlandse koning Willem I weigerde toen het verdrag te ondertekenen. Het verdrag is tevens het juridische einde van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, dat sindsdien Koninkrijk der Nederlanden heet. Meer info: Wikipedia-artikel.
|
| 53 | 1843 | - 1843: 12 december; Overlijden van van Willem I der Nederlanden (Willem Frederik van Oranje-Nassau), voormalig Koning Willem I. Totdat hij Koning werd stond hij (na de dood van zijn vader, Stadhouder Willem V) bekend als Stadhouder Willem VI.
|
| 54 | 1849 | - 1849: 17 maart; Overlijden van Willem II der Nederlanden (Willem Frederik George Lodewijk), voormalig Koning Willem II.
|
| 55 | 1858 | - 1858: 2 augustus; Geboorte van Emma van Waldeck-Pyrmont (Adelheid Emma Wilhelmina Theresia). De latere Koningin Emma.
|
| 56 | 1880 | - 1880: 31 augustus: Geboorte van Wilhelmina Helena Pauline Maria. De latere Koningin Wilhelmina.
|
| 57 | 1890 | - 1890: 23 november; Koning Willem III sterft. Koning Willem III was (net als zijn voorgangers Willem II en Willem I) tevens Groothertog van Luxemburg. Vanwege de in Luxemburg nog geldende Salische wet hebben alleen mannelijke afstammelingen erfrecht, en Willem III had een dochter, Wilhelmina. Op het moment dat Willem III stierf kwam er een einde aan de "personele unie", waarbij twee (of meer) staten hetzelfde staatshoofd hebben. In het Groothertogdom Luxemburg werd een man uit een andere tak van de Nassau-familie, Adolf van Luxemburg (voorheen Hertog van Nassau) Groothertog van Luxemburg.
In Nederland was de Salische wet niet meer van toepassing, waardoor Wilhelmina hier gewoon koningin kon worden.
- 1890: 23 november; Kroning Wilhelmina tot Koningin der Nederlanden. Meer info: Wikipedia-artikel
- 1890: Koningin Emma; Nadat ze tijdens de laatste dagen dat haar man Willem III in leven was al Koningin-regentes was, werd dit na zijn dood voortgezet als moeder van de nieuwe Koningin Wilhelmina, die minderjarig was. Wilhelmina was 10. Strikt genomen was Emma hierdoor het eerste vrouwelijke staatshoofd van het Koninkrijk der Nederlanden. Meer info: Wikipedia-artikel.
- 1890: 23 november; Overlijden van Willem III der Nederlanden (Willem Alexander Paul Frederik Lodewijk), voormalig Koning Willem III.
|
| 58 | 1909 | - 1909: 30 april; Geboorte van Juliana Louise Emma Marie Wilhelmina. De latere Koningin Juliana.
|
| 59 | 1914 | - 1914: Start van "de eerste wereldoorlog". De directe aanleiding voor de oorlog was de moord op Frans Ferdinand, troonopvolger van Oostenrijk-Hongarije. De werkelijke oorzaken lagen echter dieper.
Een ander punt: In "Het verdrag van London" uit 1839 waarin de Belgische onafhankelijk werd verzegeld, was ondermeer opgenomen dat Het Verenigd Koninkrijk van Groot Britannië en Noord-Ierland de veiligheid en neutraliteit van België garandeerde.
Dus toen de Duitsers België op 3 augustus 1914 binnenvielen verklaarden de Britten de Duitsers de oorlog. Meer eerste wereldoorlog-informatie is te vinden in dit Wikipedia-artikel.
|
| 60 | 1918 | - 1918: De eerste wereldoorlog: In de herfst van 1918 sloten Turkije en Bulgarije wapenstilstanden. Oostenrijk-Hongarije volgde op 3 november, zodat Duitsland nu aan de zuidkant onbeschermd was. De keizer vluchtte naar Nederland, en de republiek werd uitgeroepen. Onderhandelingen vonden plaats, en een wapenstilstand werd overeengekomen. De Oorlog werd op de 11e van de 11e om 11 over 11 uur in een treinwagon te Compiègne beëindigd.
|
| 61 | 1919 | - 1919: De eerste wereldoorlog: "De Vrede van Versailles". Het verdrag werd getekend op 28 juni 1919 (precies vijf jaar na de moord op Frans Ferdinand, de directe aanleiding voor het uitbreken van de eerste wereldoorlog) in het kasteel van Versailles. Een van de gevolgen van dit verdrag voor Duitsland was dat ze geleden oorlogsschade moesten vergoeden: 269 miljard goudmark, te betalen in 42 jaar. Meer info: Wikipedia-artikel.
|
| 62 | 1932 | - 1932: Duitsland moest volgens het Verdrag van Versailles de oorlogsschade van de eerste wereldoorlog vergoeden, maar kon het hoge bedrag niet opbrengen en raakte uiteindelijk in een diepe economische crisis. Op de conferentie van Lausanne in 1932 werd definitief een punt gezet achter de herstelbetalingen.
|
| 63 | 1933 | - 1933: Er is grote armoede en werkloosheid in Duitsland, deels een gevolg van het Verdrag van Versailles. Een gefreiter (ongeveer gelijk aan korporaal) uit het Duitse leger van de eerste wereldoorlog weet in deze donkere tijden door middel van slimme propaganda de macht te grijpen. De naam van deze nieuwe bondskanselier? Ene A. Hitler.
|
| 64 | 1934 | - 1934: 20 maart; Overlijden van Emma van Waldeck-Pyrmont, voormalig Koningin Emma.
|
| 65 | 1938 | - 1938: 31 januari; Geboorte van Beatrix Wilhelmina Armgard. De latere Koningin Beatrix.
|
| 66 | 1948 | - 1948: 4 september; Kroning Juliana als Koningin der Nederlanden. Meer info: Wikipedia-artikel
|
| 67 | 1962 | - 1962: 28 november: Overlijden van Wilhelmina der Nederlanden, voormalig Koningin Wilhelmina.
|
| 68 | 1980 | - 1980: 30 april; Kroning Beatrix als Koningin der Nederlanden. Meer info: Wikipedia-artikel
|
- 1635